YÖNETİM TEORİ, YAKLAŞIM VE UYGULAMALARININ GELİŞİM SÜRECİ

YÖNETİM TEORİ, YAKLAŞIM VE UYGULAMALARININ GELİŞİM SÜRECİ

Yönetim teori, yaklaşım ve uygulamalarının gelişim süreci Prof. Dr. Tamel Koçel'in İşletme Yöneticiliği adlı eserinde tablolar halinde özetlenmiştir (2014: 63-69). Yönetim teorileri, fikir önderleri, ortamın özelliği, yönetim düşüncesinin vurgusu/teknikleri ile ortaya konmuştur.

7 aşamalı bir süreç olarak ele alınan yönetim teori, yaklaşım ve uygulamaları aşağıdaki gibi ifade edilmiştir:

1. Durak: 1910-1920-1930'lar...
KLASİK YÖNETİM YAKLAŞIMLARI

Fikir Önderleri:
Frederick Winslow Taylor

Henry Fayol

Max Weber

Ortamın Özelliği:

-Sanayi Devrimi

-Daha fazla üretim

-Gelişen Burjuvazi

-Artan Talep

Teoriler:

-Bilimsel Yönetim Süreci

-Yönetim Süreci Teorisi

-Bürokrasi Yaklaşımı

Yönetim Düşüncesinin Vurgusu/Teknikler:

-Standardizasyon

-Formalleşme

-Plan, Program

-Yönetim ilkelerine uyma

-Normatif bakış açısı

-Ekonomik-rasyonel davranış

-Mekanik organizasyon yapıları

2.Durak: 1930-1940'lar...

NEOKLASİK YÖNETİM YAKLAŞIMLARI

Fikir Önderleri:

Elton Mayo

Fritz Jules Roethlisberger

Kurt Lewin

Ve diğerleri...

Ortamın Özelliği:

-Dünya Ekonomik Krizi

-İnsani Düşüncelerin Ön Plana Çıkması

-Hawthorne Araştırmaları

-Verimliliği Arttırma

Teoriler:

-Davranışsal Yönetim Teorisi

Yönetim Düşüncesinin Vurgusu/Teknikler

-İnsan Davranışlarındaki Rasyonellik Şüphesi

-Küçük Grupların Varlığı

-Bir Sosyal Yapı Olarak Organizasyon

-Beşeri İlişkilerin Önemi

-Motivasyon

-Liderlik

-İnformal Organizasyon

3.Durak: 1940-1950'ler...
Matematiksel Yönetim Teorisi

Ortamın Özelliği:
-2.Dünya Savaşı
-Kısıtlamalar
-Kaynak Tercihleri

Teoriler:
-Matematiksel (Kantitatif) Yönetim Teorisi
(Yönetim Bilimi Teorisi)

Yönetim Düşüncesinin Vurgusu/Teknikler:
-Matematik ve İstatistik Tekniklerin İşletmecilik Sorunlarına Uygulanması
-Kantitatif Karar Teknikleri
-Lineer Programlama
-Harekat Araştırmaları
(Yöneylem Araştırmaları-Operational Research)
-Model Kurma, Simülasyon

4.Durak: 1950-1960'lar...
Sistem Yaklaşımı

Ortamın Özelliği:
-Soğuk Savaş Yılları
-Kore Savaşı
-Hippies
-Her konuda bir tane "en iyi"nin olmadığının anlaşılması
-Olaylara bir bütün olarak bakma zorunluluğu
-Her şeyin başka bir şeyle ilişkili olduğunun anlaşılması
-Maddi refah yanında farklı arayışların doğuşu

Teoriler:
-Sistem anlayışı ve işletmecilikte sistem yaklaşımı

Yönetim Düşüncesinin Vurgusu /Teknikler:
-Yönetimde statik ve katı durumlardan çok "akış" (flow) önemlidir.
-Her kademenin yönetim sorunu farklıdır.
-Yönetim sorunlarını anlamak için sistemin tamamını görmek gerekir.
-İşletmenin her birimi farklı şekillerde organize edilebilir.
-Organizasyonlar birer sosyo-teknik sistemdir.
-Üretim yaklaşımı yerine pazarlama yaklaşımı söz konusudur.
-Stratejik yönetim.

5.Durak: 1960-1970-1980'ler...
Durumsallık Yaklaşımı

Ortamın Özelliği:
-Gelişen bilgi işleme teknolojisi
-Hizmetler sektörünün öneminin artması
-Dünya petrol şoku
-Dünya ticaretinde gelişme
-Yükselen eğitim düzeyi
-Demokratikleşme arayışları
-Artan Japon rekabeti

Teoriler:
-Durumsallık (Koşulsallık) Yaklaşımı

Yönetim Düşüncesinin Vurgusu/Teknikler:
-Yönetimde statik ve katı durumlardan çok "akış" (flow) önemlidir.
-Yönetim olayları mutlak değil, nispidir.
-A için doğru olan B için yanlış olabilir.
-Çevre koşulları önemlidir.
-Durgunluk yerine değişme
-Kriz yönetimi
-Çevreye adaptasyon (uyma)
-İnsan unsurunun artan önemi
-Ekip çalışması

6.Durak: 1980-1990'lar...
Çağdaş Yönetim Yaklaşımları

Ortamın Özelliği:
-Haberleşme ve Bilgi İşleme Teknolojisindeki İnanılmaz Gelişme
-Doğu Bloku rejimlerinin yıkılması
-Sınırların ortadan kalkması
-Globalleşme, tüm dünyanın oyun alanı olması
-İnsan hakları anlayışındaki gelişmeler
-Kalite ve müşterinin artan önemi
-Rekabet, rekabet, rekabet
-Bilgi toplumu
-Katılım ve söz sahibi olma

Teoriler:
Tek bir isim altında özetlenebilecek teori yerine yönetim düşüncesinde çok farklı bakış açıları ve uygulamaların ortaya çıkması. Başlıcaları:
-Toplam Kalite Yönetimi
-Değişim Mühendisliği (Reengineering)
-Dış Kaynaklardan Yararlanma (Outsourcing)
-Şebeke Organizasyonu (Networking)
-Personeli Güçlendirme (Empowerment)
-Yalın Yönetim (Lean Management)
-Öğrenen Organizasyonlar
-Ekip Organizasyonu
-Hiyerarşik otorite yerine bilgi otoritesi
-Sanal Organizasyonlar

7. Durak: 1990-2000 +

Ortamın Özelliği:
-İletişim ve bilim teknolojilerinin
Kişisel yaşamı
Toplum yaşamını
Ülke/devlet yaşamını hızla ve radikal bir tarzda değiştirmesi
-Değişimin sürekli olması
-Bilginin güç kaynağı haline gelmesi
-Kültürel, sosyal, ekonomik alanlarda hızlı değişimler
-Küreselleşmenin gelir dağılımını farklılaştırması
-Zengin-fakir aralığının açılması
-Ülkelerarası stratejik birliktelikler (ekonomik,siyasi)
-Sermaye akışının hızının miktarının artması
-Artan uluslararası rekabet
-Yapay zeka çalışmaları
-Genetik, moleküler biyoloji çalışmaları
-Uzay teknolojileri
-Uluslararası işletmelerin artan gücü
-Non-lineer (chaos) düşünce tarzı
-İşlerin kaybı, yeni işlerin doğuşu

Yönetim Düşüncesinin Vurgusu/Teknikler:
-Karar verme sürecinde teknolojinin artan kullanımı
-Liderliğin artan önemi
-Sanal organizasyonlar
-Şebeke organizasyonlar
-Şeffaflık
-Kurumsal yönetim (governance)
-Kalite-maliyet-zaman üçgeninin kritik önemi
-Paylaşım
-"Beyin" işinin önemi ve "entelektüel sermaye"
-Senaryolarla yönetim
-İletişim, imaj ve istihbaratın kritik önemi

Kaynak:
Koçel, T. (2014), İşletme Yöneticiliği, Beta Yayınevi,  63-69.