Ad astra per aspera... Fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür, nesiller ...
"Bizge vacip olğan – soñki nefeske qadar millet ve yurt oğrunda ğayrettir." İsmail Bey Gaspıralı

22 Ocak 2018 Pazartesi

Prof. Dr. Teoman Duralı I Ahlakla Yoğrulmuş Bir Ömür


Aynı devirde yaşanıldığı için şükür vesîlesi kılınabilecek insanların sayısı pek azdır. Bir yandan o insanın fikirlerinin sapasağlamlığı ve ehemmiyeti mevzûu bahisken, öte yandan kanlı-canlı yanıbaşımızda yaşadığını bilmek tarife gelmez hisler husûle getirir. Bu satırların yazarı için kıymetli Prof. Dr. Teoman Duralı bu kişilerdendir.*
  Duralı Hoca ile rûberû bilişmek imkânından mahrum kalmış olsam da zamâne teknik imkânların elverdiği ölçüde ona âşinâlığım vâkîdir. Muhtelif vâsıtalarla seyrettiğim, işittiğim ve anlamağa çalıştığım bu mümtaz şahsiyetle her karşılaştığımda zihnimde; soğuk ve puslu bir havada, büyücek bir cemâat olarak, en ufak bir hatâ ve nizamsızlığa mahal vermeden tâlim yapan askeriye mensupları canlanır. Daha doğru bir ifâdeyle, onların yeknesak ve kopmamacasına birbirine merbut hâlüharekâtı. Tabîî ki bu hâlüharekât bir gayeye mâtuftur ve fakat âtîdeki vaziyetlere rabtedilmiş bir gayeye. Azîz beğefendinin söyleyip yazdıklarından istihrac edebileceğimiz zihnî faaliyetin ne denli sıkısıkıya  örüldüğünü görebilmek kaygısıyla birkaç misâl aramağa koyulduğumuzda pek de zorlanmayacağımızı anlarız. ” Tanrısallık-Kutsallık-Dünyevîlik Çatışmasının yanı sıra, Latin-Roma-Germen Hasımlığı ” , ”Din Menşeli Medeniyet, ‘Temeddün’e Karşı Çıkan Dindışı Medeniyet: ‘Civilisation’ ve Onun Gayrıtabîî İnsan Tipolojisi ” , ” Tekrarlanır-Tekrarlanamaz Zaman Hatlarının Karşıtlığı Karşısında Kendini Belirleyebilen Varlık olarak İnsan ” , ” Ahlâkın Temeli: Ödev; Ödevin Hülâsası: ”Yapmalıyım!” Özden-Buyruğu ” , ”Ahlâkı Uygulama Gücü: İrâde ” , ” Ahlâkın ‘Benim’deki Aslı Esâsı: Niyet ” , ” Ahlâkın ‘Benim’in Dışındaki Tezâhürü: Hukuk ”. Yukarıda yatıkyazıyla yazılanlar Duralı’nın ‘Sorun Nedir? Felsefe-Bilimin Düşünce Biçimi’ isimli eserinde kullandığı bazı başlıklardır. Kaleme aldığı tüm eserlerinde felsefenin ‘asıl-öz’ arayışını hiçbir vechiyle bırakmadan o yol üzerinde ‘Felsefe-Bilim’ görüşünü temellendirip inşâa etmiştir. Peki nedir Felsefe-Bilim? Yine yazarın ifâdeleriyle: ” ‘Din ile görünürler dünyası arasında kalan kesimde akılyürütme kılavuzluğunda bilgi üretip üretileni sınayan kurumlaşmış sistemdir. ” Üstad tüm felsefe-bilim tarihine derin vukûfiyetle hâkimken husûsen Eflatun, Aristoteles, Descartes ve Kant üzerine yazdıkları insanı hayrette bırakıyor. Bir sistem olarak ortaya koyduklarıyla Hoca, Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu’ndan iktibasla ‘bu ülkede batıdan veyâhut sâir mecrâlardan aldıklarını tekrar ederek felsefe yaptığını zannedenlerin aksine, kendine mahsus ve menşei ‘buralı’ bir sistem kuran yegâne filozoftur’.
  Hocaya göre felsefe-bilimden önce bilgelik vardı ve mezkûr sistemin annesi konumundaydı. Bilgeliğin felsefe-bilim sistemindeki devamı, uzantısı ve hattâ temsilcisi ahlâk düzenidir. Felsefe-bilim binâsı inşâa edilirken önce bilgelik, sonra felsefe, ardından bilim, en sonda da fen (teknoloji) inkişâf eder. Türkiyede de 1800lerin sonu ve 1900lerin başı îtibâriyle binâyı; Avrupa'nın, içerisinde debelendiği bilimden başlayarak inşâa etme gulgulesinin aksine, ahlâk düzenini esas alarak inşâa etme gayreti tebârüz etmiştir. Tam bu noktada, bu binânın malzemesi lisan olacağından, o dönem kemâle ermiş, ağırlıklarından sıyrılıp tebellür etmiş bir Türkçenin cârî olduğunun hatırlanması elzemdir. Fikir hayatımız bu inşâaya bunca elverişliyken ne kadar hayıflansak, âh u vâh etsek az gelecektir ki kısa bir sürede o lisan yerleyeksân olmuştur. İşte Duralı, ele aldığı her mes’elede olduğu üzre, bu vehâmetin ardından bugünlere düşekalka gelebilen Türkçenin de aslı-esâsını meydana çıkarma endîşesi taşıyan ender-i nâdirâttan bir zâttır.
  Duralı Hoca, yeni ve özgün bir sistem kurarken asla mâzîyi boşverme hâline cevaz vermeyip bilakis feylesofun cemiyetine karşı mes’ul olduğunu ve bu mes’ûlîyetin mâzî-yurt birlikteliğinden neş’et ettiğini savunmuştur. Hocalığını İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümünde sürdürmüş ve tüm akademik ünvanlarını Türkiyede edinmiştir. Yerli, millî olma gibi bugün sakız niyetine ağızlarda gevelenen cümlelerin hakîkatini onda temâşâ etmek mümkündür. Kendözüne öylesine sıkıca bağlıdır ki kaleminden yansıyan dilin cânım Türkçemizi incitmemesiçin devrin kaygan-kaypak imlâ kurallarına ve nidüğü meçhul ”Bulunmazsa aceb mi güftesinde pâk mazmunlar / Havâyî ekseriyâ sözleri işkembeden söyler” hükmünce söylenegelen lâflara kulak asmamış, bu sâhadaki gayretini şahsına mahsus imlâ kuralları ve söz dağarcığı ihdas ederek ızhar etmiştir. Fakat bunu yaparken ecnebî mefhumlara Türkçenin şâhikası dediği devr-i Osmanîde tekellüm olunan Klasik Türkçeden hareket ederek karşılık vermiştir. Bilebildiğimiz kadarıyla İngilizce, Fransızca, Almanca, Latince, Yunanca, İtalyanca, Felemenkçe, Ispanyolca, Rusça, Malayca lisanlarına, bu lisanlar içerisinde fikredebilecek mertebede hâkimdir.
  ‘Felsefe-Bilimin Doğuşu: Aristoteles’te Canlılar ve Bilim Sorunu’ adlı eserini Aristoteles’in yirmiye yakın metnini, ‘Aklın Anatomisi: Salt Aklın Eleştirisinin Teşrihi’ adlı eserini Immanuel Kant’ın yirmiyi aşkın metnini inceleyerek, Yunancadan ve Almancadan birebir tercüme etmek sûretiyle Türkçemize hediye etmiştir. Eserlerinin sonuna ilave ettiği ıstılâhlar fihristi, söz dağarı, terimler ve adlar, Yunanca-Türkçe sözlük vesâir kısımlar da üstadın lisan mevzûundaki tutku ve gayretini anlamağa kâfîdir.
  Bir bilge kişiyle karşı karşıyayız. Hayatını, fikriyât ve harekâtını sıkı düzen içerisinde tutarak idâme etmiş, ahlâklı olmayı her şeyin üzerinde görmüş hikmet ehli bir bilge. Hüdâ ömrünü uzun ve bereketli eylesin. Yaşadığımız devrin şu sığlık bataklığından bizleri de halâs etmek lutfu inâyetini atâ buyursun.
Share:

0 yorum:

Yorum Gönder

En Popüler Yayınlar


DOSTLUK ÜZERİNE

Total Pageviews


Yürü! Hür mâviliğin bittiği son hadde kadar!... İnsan, âlemde hayâl ettiği müddetçe yaşar. Yahya Kemal Beyatlı

Prof. Dr. Fuat Sezgin: Bir Alimin Ardından Notlar (2018)

Prof. Dr. Fuat Sezgin: Bir Alimin Ardından Notlar (2018)
Resme Tıklayarak PDF indirebilirsiniz
"Tatmin eden övgü ve sövgü sizin olsun, idrâk veren bilgi bize yeter." Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu

"Erdemlerin en büyüğü bilimdir. İnsanlar erdem sahibi olmazsa, şehir ve yöneticiler de erdemli olmaz."
Farabi, Erdemli Şehir

"Taşköprülüzâde, 'İlim aklın ibadetidir' diyor. Biz ibadetimizi yapacağız, aklımızı kullanacağız, yola çıkacağız ve düşüneceğiz"
Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu

"İlim, gurbette vatan; cehalet, vatanda gurbettir."
İbni Rüşd

"Bir elma ağacı elmayı veriyor. Ama onun içine yeni bir elmayı büyütecek çekirdeğini de koyuyor. Eğitim böyle olmalı."
Sâmiha Ayverdi

“İlim ve marifet pek yüksek bir şey olmakla beraber lâfta ve kuvvede kaldıkça veya fiilde hilafı tatbik olundukça beyhude bir ibtilâdan başka bir şey değildir.”
M. Hamdi Yazır

"Eğer fikir aşılayabileceğiniz okurlarınız yoksa, işine dört elle sarılan entelektüelleriniz de olmaz."
Jürgen Habermas

“Kırk sene öğretmenlik yaptım, mabede nasıl girdimse sınıfa da öyle girdim.”
Nurettin Topçu

"Birine çamur atmadan önce düşün ve sakın unutma: Önce senin ellerin kirlenecek. "
Tolstoy

"Bin kılıçka, bir kalem daim galiptir!"
İsmail Bey Gaspıralı

"Kap dolunca taşar. İnsan, ilmen ve fikren olgunlaştıktan, belli bir seviyeye eriştikten sonra (hâliyle veya kâliyle) dolu (denizden damla), aksi takdirde boş (havadan) mesaj verir."
Prof. Dr. Bedri Gencer

"Hakkın davacısı olmazsak, haklı bir davamız olmaz."

D. Mehmet Doğan

İhsan Fazlıoğlu Dersleri

Blog Archive

ÖĞRENMEYİ SEVMEK

"Bilgiye sahip olarak doğmuş birisi değilim. Yalnızca öğrenmeyi ve öğretmeyi seviyorum."
Konfüçyüs

"Bilgi, ahlaki hareketten kalan şeydir."
Nurettin Topçu

Translate

ŞEHİTLERE VEFA!

ŞEHİTLERE VEFA!
"Bebem anasız büyür, Vatansız büyüyemez!" Nene Hatun

Link list 3

Blog Archive

Rusça-Türkçe Çevİrİ Hİzmetlerİ