TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı 2026 Yılı Araştırma Önerisi Yazım Şablonu
TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
2026 Yılı Araştırma Önerisi Yazım Şablonu
PROJE BAŞLIĞI
Proje Başlığı:
[Projenizin açık, özgün ve araştırmanın temel değişkenlerini/konusunu yansıtan başlığını yazınız.]
Başlık için öneri
Başlık mümkün olduğunca:
araştırmanın temel konusunu,
araştırılan grubu/alanı,
gerekiyorsa araştırma yaklaşımını
yansıtmalıdır.
Örnek:
“Üniversite Öğrencilerinde Dijital Kumar Farkındalığının İncelenmesi: Sosyal Hizmet Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma”
ÖZET
En az 25, en fazla 450 kelime
TÜBİTAK bilgi notuna göre özetin;
bilimsel nitelik,
yöntem,
proje yönetimi,
yaygın etki
hakkında bilgi içermesi beklenmektedir.
Özetin projenin diğer bölümleri tamamlandıktan sonra yazılması önerilmektedir.
Ne yazılmalı?
Özeti yaklaşık beş kısa parçadan oluşturabilirsiniz:
1. Problem ve gerekçe
Araştırmanın hangi probleme odaklandığını açıklayın.
2. Amaç
Araştırmanın temel amacını açık biçimde belirtin.
3. Yöntem
Araştırma deseni, çalışma grubu/örneklem, veri toplama aracı ve analiz yöntemini özetleyin.
4. Beklenen sonuç
Çalışmadan ne tür bulgular elde edilmesinin beklendiğini belirtin.
5. Yaygın etki
Araştırmanın bilimsel, toplumsal, eğitimsel veya uygulamaya yönelik katkısını açıklayın.
Örnek iskelet
“Bu araştırmanın temel problemi, [problem] konusunda [hedef grup/alan] bağlamında yeterli ampirik bilginin bulunmamasıdır. Araştırmanın amacı, [temel amaç] incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma [nicel/nitel/karma] araştırma yaklaşımıyla gerçekleştirilecektir. Araştırmanın çalışma grubunu [hedef grup] oluşturacaktır. Veriler [anket/ölçek/görüşme formu/doküman vb.] aracılığıyla toplanacak ve [analiz yöntemi] kullanılarak analiz edilecektir. Araştırmadan elde edilecek sonuçların [literatüre katkı] sağlaması ve [uygulama/toplumsal katkı] konusunda yol gösterici olması beklenmektedir.”
Dikkat
Özette:
uzun literatür tartışmasına,
ayrıntılı kaynak listesine,
gereksiz kavramsal açıklamalara
yer vermeyin.
Özet, projenin küçük bir versiyonu gibi okunabilmelidir.
1. ARAŞTIRMA ÖNERİSİNİN BİLİMSEL NİTELİĞİ
1.1. Konunun Önemi ve Araştırma Önerisinin Bilimsel Niteliği
En az 350 karakter
Bu bölümde araştırmanın:
konusu,
kapsamı,
sınırları,
önemi,
literatürdeki boşluğu,
araştırma problemi,
araştırma sorusu,
varsa hipotezleri
ortaya konulmalıdır.
TÜBİTAK, literatürde hangi eksikliğin nasıl giderileceğinin veya hangi soruna nasıl çözüm getirileceğinin ilgili literatüre atıf yapılarak açıklanmasını beklemektedir.
Önerilen paragraf sırası
1. Problem alanını tanımlayın
“Son yıllarda [konu] gerek [toplumsal/bilimsel/teknolojik] etkileri gerekse [ilgili alan] üzerindeki sonuçları nedeniyle önemli bir araştırma alanı haline gelmiştir.”
2. Literatürün ne söylediğini gösterin
“İlgili çalışmalar [ana bulgu veya genel eğilim] üzerinde yoğunlaşmaktadır (Yazar, yıl; Yazar, yıl).”
3. Literatürdeki boşluğu ortaya koyun
“Bununla birlikte, mevcut çalışmaların büyük bölümünün [eksiklik] üzerinde yoğunlaştığı; [araştırılmayan boyut] konusunda sınırlı sayıda çalışmanın bulunduğu görülmektedir.”
4. Projenizin bu boşluğu nasıl dolduracağını açıklayın
“Bu araştırma, söz konusu boşluktan hareketle [araştırılacak konu] incelemeyi amaçlamaktadır.”
5. Bilimsel katkıyı belirtin
“Çalışmanın, [alan] literatürüne [özgün katkı] açısından katkı sağlaması beklenmektedir.”
Araştırma Problemi
Araştırma problemini tek ve açık bir cümleyle tanımlayın.
Şablon:
“Bu araştırmanın temel problemi, [X konusunda] [Y grubuna/bağlamına] ilişkin [hangi bilginin] yeterince bilinmemesidir.”
Araştırma Sorusu
Ana araştırma sorusu doğrudan araştırmanın amacıyla ilişkili olmalıdır.
Örnek:
“Üniversite öğrencilerinin dijital kumar farkındalık düzeyleri nasıldır?”
Alt araştırma soruları:
Öğrencilerin [X] düzeyleri nedir?
[X], cinsiyete göre farklılaşmakta mıdır?
ile [Y] arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?
[X]'i yordayan değişkenler nelerdir?
Hipotez kullanılacaksa
Nicel ve açıklayıcı araştırmalarda hipotez kurulabilir.
Örnek:
H1: X ile Y arasında anlamlı bir ilişki vardır.
H2: X düzeyi, Y değişkenine göre anlamlı biçimde farklılaşmaktadır.
H3: X ve Y değişkenleri Z değişkenini anlamlı biçimde yordamaktadır.
Hipotez zorunlu değildir. Araştırmanın yapısına uygun değilse eklenmemelidir.
12. Kalkınma Planı ve 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi ile ilişki
Proje konusu ilgiliyse bu ilişki açıkça kurulmalıdır.
Şablon:
“Proje konusu, [strateji/öncelikli alan] kapsamında ele alınabilecek niteliktedir. Araştırmanın [çıktısı], ilgili politika hedeflerinden [hedef] ile ilişkilidir. Bu açıdan proje sonucunda elde edilecek bulguların [sağlayacağı yarar] açısından katkı sağlaması beklenmektedir.”
Dikkat:
Gerçekte bağlantı yoksa yapay bir ilişki kurulması doğru değildir.
1.2. AMAÇ VE HEDEFLER
En az 350 karakter
TÜBİTAK, amaç ve hedeflerin:
açık,
ölçülebilir,
gerçekçi,
ulaşılabilir
olmasını istemektedir.
Genel Amaç
Amaç tek bir temel cümlede ifade edilmelidir.
Şablon:
“Bu araştırmanın temel amacı, [araştırma grubunda/alanında] [temel değişken/olgu] incelemektir.”
Örnek
“Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin dijital kumar davranışlarına ilişkin farkındalık düzeylerini ve bu farkındalıkla ilişkili faktörleri incelemektir.”
Özel Hedefler
düzeyini belirlemek.
[X]'in demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek.
ile [Y] arasındaki ilişkiyi belirlemek.
[X]'i etkileyen/yordayan değişkenleri belirlemek.
Bulgular doğrultusunda [uygulama/politika/eğitim] önerileri geliştirmek.
Dikkat
“Konuyu araştırmak”, “bilgi edinmek” veya “farkındalık oluşturmak” tek başına ölçülebilir hedef değildir.
Bunun yerine:
belirlemek,
karşılaştırmak,
incelemek,
analiz etmek,
değerlendirmek,
test etmek
gibi ölçülebilir fiiller kullanılmalıdır.
2. YÖNTEM
En az 350 karakter
TÜBİTAK bilgi notuna göre kullanılacak yöntem ve araştırma tekniklerinin amaç ve hedeflere ulaşmaya ne ölçüde uygun olduğu ilgili literatüre dayandırılarak açıklanmalıdır.
Ayrıca yöntem bölümünün araştırma tasarımı, bağımlı ve bağımsız değişkenler, istatistiksel yöntemler vb. unsurları içermesi beklenmektedir.
2.1. Araştırma Yaklaşımı ve Deseni
Şablon:
“Bu araştırma [nicel/nitel/karma] araştırma yaklaşımı temelinde tasarlanmıştır. Araştırmada [kesitsel/tarama/ilişkisel tarama/deneysel/durum çalışması/fenomenoloji vb.] desen kullanılacaktır.”
Ardından yöntem seçiminin gerekçesi verilmelidir.
“Bu desenin tercih edilmesinin temel nedeni, araştırmanın [amacı] doğrultusunda [sağladığı avantaj] sağlamasıdır.”
2.2. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi / Çalışma Grubu
Nicel araştırmada
Evren:
Araştırma sonuçlarının genellenmek istendiği ana topluluk.
Örneklem:
Araştırmaya fiilen katılan grup.
Şablon:
“Araştırmanın evrenini [kurum/şehir/grup] bünyesindeki [hedef grup] oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise [örnekleme yöntemi] kullanılarak seçilecek yaklaşık [n] katılımcıdan oluşacaktır.”
Örneklem büyüklüğünün nasıl belirlendiği açıklanmalıdır.
Nitel araştırmada
“Çalışma grubu, araştırma konusu hakkında bilgi ve deneyim sahibi olduğu düşünülen katılımcılar arasından amaçlı örnekleme yöntemlerinden [ölçüt/maksimum çeşitlilik/kartopu vb.] kullanılarak oluşturulacaktır.”
2.3. Dahil Etme ve Dışlama Ölçütleri
Dahil edilme ölçütleri:
[ölçüt 1]
[ölçüt 2]
[ölçüt 3]
Dışlama ölçütleri:
araştırmaya katılmayı kabul etmemek,
veri toplama aracını eksik doldurmak,
belirlenen çalışma grubunun dışında olmak.
2.4. Değişkenler
Araştırmanın yapısına uygunsa:
Bağımlı değişken:
[X]
Bağımsız değişkenler:
[Y, Z, A]
Kontrol değişkenleri:
[yaş, cinsiyet, sınıf vb.]
2.5. Veri Toplama Araçları
Kullanılacak her araç ayrı ayrı tanıtılmalıdır.
Kişisel Bilgi Formu
“Araştırmacılar tarafından geliştirilecek kişisel bilgi formunda katılımcıların [yaş, cinsiyet, bölüm, sınıf vb.] özelliklerini belirlemeye yönelik sorular yer alacaktır.”
Ölçek
Ölçek için şunları belirtin:
ölçeğin adı,
geliştiricisi,
geliştirilme yılı,
Türkçe uyarlaması varsa uyarlayanlar,
madde sayısı,
alt boyutları,
puanlama şekli,
geçerlik-güvenirlik bilgileri.
2.6. Veri Toplama Süreci
Şablon:
“Gerekli etik ve kurumsal izinlerin alınmasının ardından veri toplama süreci başlatılacaktır. Katılımcılara araştırmanın amacı hakkında bilgi verilecek ve gönüllü katılım esas alınacaktır. Veriler [çevrim içi/yüz yüze] olarak [yaklaşık süre] içerisinde toplanacaktır.”
2.7. Verilerin Analizi
Nicel araştırma örneği
“Verilerin analizinde öncelikle veri temizleme işlemleri gerçekleştirilecek, eksik veri ve aykırı değerler incelenecektir. Tanımlayıcı istatistikler kapsamında sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanacaktır.”
Araştırma sorusuna bağlı olarak:
t testi,
ANOVA,
Mann-Whitney U,
Kruskal-Wallis,
Pearson korelasyonu,
Spearman korelasyonu,
regresyon analizi
gibi yöntemler kullanılabilir.
Testler araştırma sorularıyla eşleştirilmelidir.
Örnek
| Araştırma Sorusu | Analiz |
|---|---|
| Katılımcıların X düzeyi nedir? | Ortalama, standart sapma |
| X cinsiyete göre farklılaşıyor mu? | Bağımsız örneklem t testi / Mann-Whitney U |
| X üç veya daha fazla gruba göre değişiyor mu? | ANOVA / Kruskal-Wallis |
| X ile Y arasında ilişki var mı? | Pearson / Spearman korelasyonu |
| X'i hangi değişkenler yordamaktadır? | Regresyon analizi |
2.8. Etik Boyut
“Çalışmaya başlamadan önce ilgili etik kuruldan gerekli izin alınacaktır. Araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayanacaktır. Katılımcılara araştırmanın amacı ve kapsamı açıklanacak, kişisel verilerin gizliliği korunacak ve veriler yalnızca bilimsel amaçlarla kullanılacaktır.”
2.9. Ön Çalışma / Fizibilite
TÜBİTAK bilgi notunda, proje kapsamında ön çalışma veya fizibilite yapılmışsa bunun sunulmasının beklendiği belirtilmektedir.
Örnek:
“Araştırmanın uygulanabilirliğini değerlendirmek amacıyla [n] kişi üzerinde ön uygulama gerçekleştirilmiştir. Ön uygulama sonucunda [bulgu] gözlenmiş ve veri toplama aracında [düzenleme] yapılmıştır.”
Ön çalışma yapılmadıysa yapılmış gibi yazılmamalıdır.
3. PROJE YÖNETİMİ
3.1. ÇALIŞMA TAKVİMİ
Projenin toplam süresi en fazla 12 ay olabilir.
TÜBİTAK ayrıca:
en az bir iş adımı bulunmasını,
iş paketlerinin toplam süresinin proje süresinden uzun olmamasını,
başarı ölçütlerinin ölçülebilir olmasını
istemektedir.
Literatür taraması, sonuç raporu hazırlama, sonuçların paylaşımı ve malzeme alımı tek başına ayrı iş adımı olarak gösterilmemelidir.
Örnek çalışma takvimi
| İş Paketi | Faaliyet | Aylar | Başarı Ölçütü | Projeye Katkı (%) |
|---|---|---|---|---|
| İP1 | Araştırma araçlarının hazırlanması ve uygulama sürecinin planlanması | 1–2 | Veri toplama araçlarının tamamlanması | 15 |
| İP2 | Veri toplama | 3–5 | Hedeflenen örnekleme ulaşılması | 30 |
| İP3 | Veri temizleme ve analiz | 6–8 | Veri setinin analiz edilebilir hale gelmesi ve analizlerin tamamlanması | 30 |
| İP4 | Bulguların değerlendirilmesi ve bilimsel çıktının hazırlanması | 9–12 | Bulguların yorumlanması ve proje çıktısının hazırlanması | 25 |
| Toplam | 100 |
3.2. RİSK YÖNETİMİ
Riskler gerçekçi olmalıdır.
Her risk için:
risk,
gerçekleşme ihtimali,
projeye etkisi,
alınacak önlem,
B planı
belirlenmelidir.
Örnek
| Risk | Olası Etki | Önlem / B Planı |
|---|---|---|
| Hedeflenen katılımcı sayısına ulaşılamaması | Örneklem büyüklüğünün yetersiz kalması | Veri toplama süresinin uzatılması ve alternatif öğrenci gruplarına ulaşılması |
| Eksik veri oranının yüksek olması | Analiz gücünün azalması | Veri toplama formunun zorunlu alanlarının düzenlenmesi ve veri kalitesinin düzenli kontrol edilmesi |
| Çevrim içi ankete düşük katılım | Veri toplama sürecinin uzaması | Yüz yüze veri toplama seçeneğinin devreye alınması |
Kritik kural
B planı projenin temel amacını değiştirmemelidir.
3.3. ARAŞTIRMA OLANAKLARI
Bu bölümde projenin yürütüleceği kurumda mevcut olan ve projede kullanılacak altyapı belirtilmelidir.
Örnek
“Projenin yürütüleceği [üniversite/fakülte/bölüm] bünyesinde araştırma için gerekli bilgisayar altyapısı, internet erişimi, elektronik veri tabanları ve istatistiksel analiz olanakları bulunmaktadır. Veri analizleri araştırmacıların erişimine açık [SPSS/R/JASP/Jamovi/MAXQDA vb.] yazılımlar aracılığıyla gerçekleştirilecektir.”
Yalnızca gerçekten erişilebilen olanaklar yazılmalıdır.
4. ARAŞTIRMA ÖNERİSİNİN YAYGIN ETKİSİ
TÜBİTAK, öngörülen çıktıların kategorilere ayrılmasını ve ölçülebilir, gerçekçi hedeflere dayandırılmasını istemektedir.
Yaygın etkiyi dört düzeyde düşünebilirsiniz:
4.1. Bilimsel Etki
literatürdeki boşluğa katkı,
özgün veri üretimi,
yeni araştırma sorularının geliştirilmesi.
Örnek:
“Araştırmanın, [konu] alanında Türkiye bağlamındaki sınırlı ampirik literatüre veri sağlaması beklenmektedir.”
4.2. Eğitimsel Etki
“Proje sürecinin öğrenci araştırmacılara bilimsel araştırma tasarımı, veri toplama, veri analizi, akademik yazım ve araştırma etiği alanlarında deneyim kazandırması beklenmektedir.”
4.3. Toplumsal / Uygulamalı Etki
“Elde edilecek bulguların [kurum/uygulayıcı/hedef grup] tarafından geliştirilecek eğitim, önleme veya farkındalık çalışmalarına veri sağlaması beklenmektedir.”
4.4. Bilimsel Çıktılar
| Çıktı | Hedef |
|---|---|
| Araştırma veri seti | 1 |
| Araştırma raporu | 1 |
| Kongre bildirisi | En az 1 |
| Makale taslağı | 1 |
| Öğrenci araştırmacı deneyimi | Proje ekibinin tamamı |
Çıktılar gerçekçi olmalıdır. Özellikle “SCI makalesi yayımlanacaktır” gibi proje süresi içinde garanti edilemeyecek sonuçlar yerine “makale taslağı hazırlanacaktır” gibi kontrol edilebilir hedefler daha uygun olabilir.
5. BELİRTMEK İSTEDİĞİNİZ DİĞER KONULAR
Bu bölüme yalnızca projenin değerlendirilmesine katkı sağlayacak ek bilgiler eklenmelidir.
Örneğin:
ön araştırma sonucu,
araştırma modeli,
kavramsal model,
süreç diyagramı,
önemli grafik,
proje tasarımını açıklayan tablo.
Bu alan gereksiz bilgilerle doldurulmamalıdır.
6. EKLER
Araştırmada kullanılacak:
ölçek,
anket,
görüşme formu,
gözlem formu,
benzeri yardımcı veri toplama araçları
eklenebilir.
KAYNAKLAR
Projede kullanılan bütün kaynakların başvuru metni içerisinde uygun yerlerde atıf alması gerekmektedir.
DOI numarası bulunan kaynakların kaynakça bilgisinin sonuna DOI numarası eklenmelidir.
Metin içi atıf örnekleri
Tek yazarlı:
(Yılmaz, 2025)
İki yazarlı:
(Yılmaz & Kaya, 2025)
Üç veya daha fazla yazarlı:
(Yılmaz et al., 2025)
BAŞVURU ÖNCESİ SON KONTROL
Başvuruyu göndermeden önce aşağıdaki maddeler tek tek kontrol edilmelidir:
☐ Araştırma problemi açık mı?
☐ Literatürdeki boşluk somut olarak gösterilmiş mi?
☐ Projenin özgün katkısı belirtilmiş mi?
☐ Araştırma sorusu açık mı?
☐ Amaç ile araştırma sorusu uyumlu mu?
☐ Hedefler ölçülebilir mi?
☐ Yöntem araştırma sorularına cevap verebilir mi?
☐ Örneklem/çalışma grubu tanımlanmış mı?
☐ Veri toplama araçları açıklanmış mı?
☐ Analiz yöntemi her araştırma sorusuyla eşleşiyor mu?
☐ Etik süreç açıklanmış mı?
☐ İş paketleri araştırmanın gerçek aşamalarını yansıtıyor mu?
☐ Başarı ölçütleri ölçülebilir mi?
☐ Çalışma takvimindeki katkı yüzdelerinin toplamı 100 mü?
☐ Risklerin her biri için uygulanabilir B planı var mı?
☐ B planı temel araştırma amacını değiştirmiyor mu?
☐ Yaygın etki somut çıktılar üzerinden açıklanmış mı?
☐ Metindeki bütün kaynaklar kaynakçada mevcut mu?
☐ Kaynakçadaki bütün eserler metinde atıf alıyor mu?
☐ DOI bulunan kaynaklara DOI eklenmiş mi?
☐ Özet 450 kelime sınırını aşmıyor mu?
☐ Sistem üzerinde “Proje Önerisini Önizle” seçeneğiyle son kontrol yapılmış mı?
PROJE MANTIĞI KONTROLÜ
İyi bir 2209-A önerisinin temel zinciri şu şekilde kurulmalıdır:
Problem → Literatür boşluğu → Araştırma sorusu → Amaç → Yöntem → Veri → Analiz → Bulgular → Çıktı → Yaygın etki
Bu zincirin herhangi bir halkası diğerinden kopuksa proje önerisinin bilimsel bütünlüğü zayıflar.
Örneğin:
Araştırma sorusu:
“X ile Y arasında ilişki var mıdır?”
ise,
yöntem: ilişkisel araştırmaya,
veri: X ve Y'yi ölçebilen araçlara,
analiz: korelasyon/regresyon türü bir analize
uygun olmalıdır.
Bu nedenle yöntem bölümü bağımsız bir bölüm değil, araştırma sorularının nasıl cevaplanacağını gösteren teknik plandır.
YAPAY ZEKÂ KULLANIMINA İLİŞKİN ARAŞTIRMACI KONTROL NOTU
Yapay zekâ araçları; dil düzenleme, metin organizasyonu, alternatif ifade geliştirme ve analiz planının gözden geçirilmesi gibi yardımcı görevlerde kullanılabilir.
Ancak:
araştırma sorusunun belirlenmesi,
kaynakların doğrulanması,
yöntem tercihi,
örneklem kararı,
veri toplama,
analiz sonuçlarının kontrolü,
bilimsel yorum,
nihai metin
araştırmacının sorumluluğunda olmalıdır.
Yapay zekâ tarafından önerilen hiçbir kaynak, DOI, istatistik veya bilimsel iddia doğrulanmadan başvuru metnine eklenmemelidir.
Yorumlar
Yorum Gönder